Deneme Dersinden Ne Beklenir, Ne Beklenmez
Bir öğretmenle aylarca çalışmaya karar vermeden önce yapılan online deneme dersi, çoğu ailenin sandığından çok daha fazla bilgi taşır. Yirmi otuz dakikalık bu görüşme bir sınav değildir; ne öğrenci orada kendini kanıtlamak zorundadır ne de öğretmen gösteri yapmak için oradadır. İki tarafın birbirini gerçek çalışma koşullarında görmesi için vardır. Yıllardır ekranın öbür tarafında oturan biri olarak şunu söyleyebilirim: bu yarım saati iyi kullanan veli, sonraki aylarda "keşke başta şunu sorsaydık" demez.
Sorun şu ki görüşmeye çoğu zaman hazırlıksız girilir. Veli kamerayı açar, öğretmen birkaç soru sorar, öğrenci utangaç bir şekilde cevap verir ve görüşme "nasıldı?" sorusuna verilen belirsiz bir "iyiydi" ile kapanır. Bu, fırsatın yarısını masada bırakmak demektir. Oysa deneme dersinde hem sorulması gereken birkaç net soru hem de izlenmesi gereken birkaç somut işaret vardır. Bunları önceden bilen aile, kararını hisle değil gözleme dayanarak verir.
Beklentiyi de doğru kurmak gerekir. Yarım saatte bir öğrencinin bütün eksikleri çıkmaz, bir öğretmenin bütün yöntemi de görünmez. Deneme dersinin amacı "her şeyi anlamak" değil, "bu iki kişi birlikte çalışabilir mi" sorusuna makul bir cevap bulmaktır. Öğrencinin nerede duraksadığını, öğretmenin o duraksamaya nasıl karşılık verdiğini görmek bu cevabın büyük kısmını verir.
Online Deneme Dersi Öncesi Hazırlık: Masada Olması Gerekenler
Görüşmeden önce öğrencinin masasında bir defter, kurşun kalem ve son birkaç haftada okulda işlenen konunun kitabı bulunsun. Mümkünse son yazılı kâğıdı ya da takıldığı iki üç soruyu da hazır tutun; öğretmen bunlara bakarak gerçek bir başlangıç noktası yakalar. Bağlantıyı ve kamerayı görüşmeden on dakika önce denemek, ilk beş dakikanın ses ayarıyla gitmesini önler. Ekipmanın nasıl kurulacağını merak ediyorsanız online ders ekipmanı ve kurulumu üzerine yazdığım rehbere göz atabilirsiniz.
Öğretmene Sorulacak Sorular: Yöntem, Takip ve Ölçme
Velilerin en sık yaptığı hata, öğretmene yalnızca deneyim yılını sormaktır. Deneyim önemlidir ama tek başına bir şey söylemez; asıl merak edilmesi gereken, o deneyimin derse nasıl yansıdığıdır. Bir online deneme dersi sırasında ya da hemen sonunda şu sorular çok daha fazla şey anlatır:
- Çocuğumun eksiğini nasıl tespit ediyorsunuz; ilk birkaç derste neye bakıyorsunuz?
- Bir ders tipik olarak nasıl akıyor: ne kadarı anlatım, ne kadarı öğrencinin kendi çözümü?
- Ödevi nasıl veriyorsunuz ve bir sonraki derste nasıl kontrol ediyorsunuz?
- Veliye ne sıklıkla, hangi yolla bilgi veriyorsunuz?
- İlerlemeyi neye bakarak ölçüyorsunuz; birkaç hafta sonra "işe yarıyor mu" sorusuna nasıl cevap vereceğiz?
Bu soruların hiçbirinin tek doğru cevabı yok. Aradığınız şey, cevabın somut olması. "Her öğrenciye özel plan yapıyorum" cümlesi kulağa hoş gelir ama bir şey anlatmaz. "İlk iki derste kesir ve oran sorularında hangi adımı atladığına bakarım, ödevi fotoğrafla alırım, her ayın sonunda size kısa bir not yazarım" gibi bir cevap ise gerçek bir düzenin var olduğunu gösterir.
Bir de şunu sormaktan çekinmeyin: "Sizce çocuğum için online ders uygun mu?" Dürüst bir öğretmen her öğrenciye evet demez. Bazı öğrenciler, özellikle çok küçük yaşta olanlar ya da ekrana uzun süre bakmakta zorlananlar, başlangıçta yüz yüze düzende daha rahat edebilir. Bu soruya düşünerek cevap veren biri, sizi kazanmaktan çok doğru eşleşmeyi önemsiyordur. Öğretmen seçiminde bakılacak diğer ölçütleri online matematik öğretmeni seçimi yazısında ayrıca ele aldım.
Ekranın Öbür Tarafında Neler Olduğunu İzlemek
Sorular kadar önemli olan, görüşme boyunca sessizce izlediğiniz şeylerdir. Çünkü öğretmenin ne söylediği ile ne yaptığı her zaman aynı değildir. Bir online deneme dersi boyunca dikkat edilmesi gereken ilk işaret, konuşma dengesidir. Yarım saatin yirmi beş dakikasını öğretmen konuşuyorsa, çocuğun nasıl düşündüğü hiç görülmemiş demektir. İyi bir deneme dersinde öğrenci konuşur, yazar, yanılır ve öğretmen bunu dinler.
İkinci işaret, öğrencinin defterinin görünüp görünmediğidir. Online matematikte asıl iş kâğıt üzerinde olur. Öğretmen "çözdün mü?" diye sorup cevabı almakla yetiniyorsa, hatanın nerede yapıldığını hiçbir zaman göremez. Defteri kameraya tutmasını isteyen, tabletten ya da paylaşılan tahtadan adımları birlikte takip eden bir öğretmen, uzaktan dersin gerçek aracını kullanıyordur.
Üçüncü işaret, hataya verilen tepkidir. Öğrenci yanlış yaptığında öğretmen hemen doğrusunu mu söylüyor, yoksa "bu adımda ne yaptığını anlatır mısın?" diye mi soruyor? İkincisi, öğrencinin kendi hatasını bulmayı öğrenmesini sağlar ve uzun vadede asıl kazanım budur. Örneğin bir ortaokul öğrencisi iki kesri toplarken paydaları da topluyorsa, iyi öğretmen bunu düzeltmeden önce öğrencinin bu adımı neden doğru sandığını anlamaya çalışır. Bir dersin nasıl kurulduğunu daha ayrıntılı görmek isterseniz online matematik dersinin nasıl işlendiğini anlattığım yazı yardımcı olur.
Ders Bitince Öğrenciye Ne Sorulur
Görüşme bittiğinde en değerli bilgi kaynağı çocuğun kendisidir, ama "Beğendin mi?" sorusu bu bilgiyi çıkarmaz. Çocuklar genellikle nazik davranır ya da ne hissettiğini tek kelimeyle anlatamaz. Bunun yerine daha küçük ve somut sorular sorun: "Hangi soruda takıldın, öğretmen ne dedi?", "Anlamadığında sormak rahat mıydı?", "Öğretmenin anlattığı bir şeyi bana anlatabilir misin?"
Son soru özellikle işe yarar. Yarım saatlik bir online deneme dersi sonunda öğrenci küçük bir fikri bile kendi cümlesiyle anlatabiliyorsa, iletişim kurulmuş demektir. Hiçbir şey hatırlamıyorsa bu mutlaka öğretmenin hatası değildir; ama bir sonraki görüşmede neye bakılacağını gösterir.
Ergenlik çağındaki öğrencilerde durum biraz farklıdır. Lise öğrencisi çoğu zaman öğretmenle rahat anlaşıp anlaşamadığını hemen söyler; bu sezgiyi ciddiye almak gerekir, çünkü birlikte çalışma isteği olmayan bir öğrenciyle en iyi yöntem de verim vermez. Öte yandan "sıkıcıydı" cümlesinin arkasında bazen "zorlandım ve bu hoşuma gitmedi" duygusu vardır. Hangisi olduğunu anlamak için öğrenciye neyin sıkıcı geldiğini somut olarak sorun.
Veli olarak kendi izleniminizi de not edin. Görüşme sırasında öğretmen size mi daha çok konuştu, çocuğa mı? Soruları öğrenciye mi yöneltti, yoksa cevapları sizden mi aldı? Bu küçük gözlemler, sonraki aylardaki ilişkinin nasıl kurulacağına dair güçlü ipuçları taşır.
Online Deneme Dersinde Uyarı İşareti Sayılabilecek Durumlar
Her deneme dersi kusursuz geçmez ve küçük aksaklıklar normaldir. Bağlantı kopabilir, öğrenci ilk dakikalarda çekingen kalabilir, bir soru planlanandan uzun sürebilir. Bunlar uyarı işareti değildir. Ama bazı durumlar dikkatle tartılmayı hak eder.
Birincisi, görüşmenin satış konuşmasına dönmesidir. Yarım saatin büyük kısmı paket fiyatlarına, indirimlere ve "yerler dolmadan" gibi acele ettiren cümlelere ayrılıyorsa, öğrencinin seviyesine ayrılan zaman azalmış demektir. İkincisi, öğrencinin hiç soru çözmeden görüşmenin bitmesidir. Öğrenciyi hiç çalışırken görmeden plan öneren bir öğretmen, önerisini neye dayandırdığını açıklamakta zorlanır.
Üçüncüsü, kesin sonuç vaatleridir. "Bu dönem notunu kesin şu kadar yükseltiriz" gibi cümleler güven vermek için söylenir ama tek bir görüşmeye dayanarak böyle bir tahmin yapılamaz. Öğrencinin ilerlemesi çalışma düzenine, konunun zorluğuna ve evdeki tekrarın sürekliliğine bağlıdır. Dürüst bir öğretmen ilk hafta neye odaklanacağını ve birkaç hafta sonra neye bakarak değerlendireceğinizi söyler; sonucu önceden vaat etmez.
Dördüncüsü, sorulara verilen kaçamak cevaplardır. Ödev takibini, veli bilgilendirmesini ya da ders iptal kuralını sorduğunuzda net bir cevap alamıyorsanız, bu konular çalışma başladıktan sonra da belirsiz kalabilir. Bir online deneme dersi, bu belirsizlikleri iş başlamadan görme fırsatıdır.
Teknik Taraf: Bağlantı, Tablet ve Defterin Görünmesi
Online dersin kalitesi büyük ölçüde teknik düzene bağlıdır ve deneme dersi bu düzeni sınamak için en iyi andır. Görüşme sırasında şunlara bakın: Öğretmenin sesi net geliyor mu, ekranda yazdıkları okunaklı mı, öğrencinin defteri kamerada rahatça görünüyor mu? Bu üçünden biri aksıyorsa, sorun çoğu zaman basit bir ayarla çözülür; ama deneme dersinde fark edilmezse haftalarca her derste zaman kaybettirir.
Öğretmenin kullandığı araçlar da bilgi verir. Dijital kalem ve tabletle çalışan bir öğretmen, adımları ekranda canlı olarak yazabilir; öğrenci de aynı sayfaya kendi çözümünü ekleyebilir. Kamerayı defterin üzerine çeviren bir düzen de işe yarar, yeter ki yazı okunabilsin. Önemli olan, iki tarafın da aynı çözümü aynı anda görebilmesidir.
Evdeki ortamı da unutmayın. Öğrencinin ders sırasında oturacağı yer sessiz mi, telefon uzak bir yerde mi, masada yalnızca ders malzemesi mi var? Online deneme dersi bu ortamı ilk kez sınadığınız andır. Görüşme sırasında dikkatin sık sık dağıldığını fark ederseniz, sorunu öğretmende ya da öğrencide aramadan önce ortamı düzenlemeyi deneyin. Masadaki küçük bir değişiklik, derse bağlanmayı çoğu zaman beklenenden fazla etkiler.
Ücret, Süre ve Karar: Görüşmenin Son Beş Dakikası
Deneme dersinin sonunda para konusunu açmaktan çekinmeyin; bu, görüşmenin doğal bir parçasıdır. "Online matematik dersi ücretsiz mi başlıyor, sonrasında ücret nasıl belirleniyor?" sorusu hem sizin hem öğretmenin işini kolaylaştırır. Birçok öğretmen ilk tanışmayı ücretsiz yapar; asıl konuşulması gereken sonrasıdır. Ders ücreti tek tek mi ödeniyor, yoksa paket mi var? İptal edilen ders nasıl telafi ediliyor? Haftada kaç ders öneriliyor ve neden?
Haftalık ders sayısı sorusu özellikle önemlidir. Bazı öğretmenler her öğrenciye aynı sıklığı önerir; oysa ihtiyaç öğrenciden öğrenciye değişir. Tek bir konuda takılmış bir öğrenci için birkaç haftalık yoğun çalışma yeterli olabilirken, temel eksiği olan bir öğrenci daha uzun ve düzenli bir tempoya ihtiyaç duyar. Önerilen düzenin gerekçesini sorun; gerekçe, deneme dersinde gözlenen bir şeye dayanıyorsa sağlam bir başlangıçtır.
Karar için acele etmenize gerek yok. Bir ücretsiz deneme dersi hiçbir taahhüt gerektirmemeli ve görüşmeden sonra birkaç gün düşünmek tamamen doğaldır. Çocuğunuzla konuşun, notlarınıza bakın, gerekirse ikinci bir soru için öğretmene yazın. Birebir derslerin nasıl yürüdüğünü ve hangi düzeyde öğrenciyle çalışıldığını görmek isterseniz online matematik özel ders sayfasındaki ayrıntılara bakabilirsiniz.
Karar Vermeden Önce Kısa Bir Kontrol Listesi
Görüşme bittikten sonra aşağıdaki sorulara dürüstçe cevap vermeyi deneyin. Hepsine "evet" demek şart değil, ama "hayır" dediğiniz maddeler bir sonraki adımda neyi netleştirmeniz gerektiğini gösterir:
- Öğrenci görüşme boyunca soru çözdü ve öğretmen bu çözümü adım adım izledi mi?
- Öğretmen hatayı hemen düzeltmek yerine önce öğrencinin düşüncesini anlamaya çalıştı mı?
- Yöntem, ödev takibi ve veli bilgilendirmesi hakkında somut cevaplar aldınız mı?
- Teknik düzen, yani ses, görüntü ve defterin görünürlüğü, sorunsuz çalıştı mı?
- Çocuğunuz dersten sonra en az bir şeyi kendi cümlesiyle anlatabildi mi?
- Ücret, iptal ve ders sıklığı konusunda kafanızda soru işareti kaldı mı?
Bu liste bir online deneme dersi sonrasında hissi bir kenara bırakıp gözleme dayanarak karar vermenize yardım eder. Tanışma dersi, ister ilk özel ders deneyiminiz olsun ister öğretmen değiştirmeyi düşündüğünüz bir dönemde yapılsın, aynı mantıkla değerlendirilir: doğru soruyu sormak ve doğru yere bakmak. Online derslerin gerçekte nasıl göründüğünü önceden izlemek isterseniz YouTube kanalımızdaki ders videolarına göz atabilirsiniz.